Što je EU AI Act (jednostavno)?
EU AI Act (Regulation (EU) 2024/1689) je EU uredba koja uvodi pravila za razvoj, stavljanje na tržište i korištenje AI sustava, s naglaskom na upravljanje rizikom i zaštitu prava. Ono što većini firmi promakne: AI Act ne “pogađa samo developere”. Pogađa i organizacije koje AI koriste u poslovnim procesima.
Uloge: provider, deployer, importer, distributor (najvažnije)
U AI Act terminologiji:
- Provider: razvija ili daje razviti AI sustav i stavlja ga na tržište / u uporabu pod svojim imenom ili brendom.
- Deployer: koristi AI sustav “pod svojom kontrolom” u poslovnom kontekstu.
- Postoje i importer/distributor, ali u praksi za većinu B2B organiema: provider ili deployer.
- Brzi test (u 60 sekundi)
Ako ste odgovorili “Doga, moguće je da “klizite” prema provider obvezama:
- Stavljate AI rješenje na tržište pod svojim brendom (iako koristite tuđi model).
- “Značajno mijenjate” high-risk AI rješenje (prilagodbe koje mijenjaju ponašanje).
- Nudite AI kao proizvod/uslugu drugim organizacijama.
Ako niste sigurni, najbrži korak je role & scope mapping (mi to radimo u 20–30 min).
Rokovi: što se primjenjuje kada (praktično)
EU AI Act se uvodi postupno. Za većinu organizacija bitno je:
- 2. veljače 2025.: opće odredbe + zabrane (prohibited practices) + AI literacy (u širem smislu).
- 2. kolovoza 2025.: primjena pravila za general-purpose AI (GPAI) + governance elementi.
- “Full roll-out” ide do 2. kolovoza 2027.
Najčešća greška u praksi
Tvrtke krenu pisati “AI policy” prije nego naprave:
- inventar AI use-caseova
- uloge u lancu vrijednosti
- klasifikaciju rizika (prohibited / high-risk / ostalo)
Rezultat: puno papira, malo dokazivosti.
Operativni minimum: što napraviti ovaj mjesec
Ovo je “bezbolan” start koji ima najveći ROI:
- AI inventar (use-caseovi + vlasnici procesa)
- Role mapping (provider/deployer + vendor map)
- Rizik triage (je li nešto high-risk / prohibited “red flags”)
- Dokazni repozitorij (gdje će živjeti evidencija i logovi)
- Plan praznina (gap plan): top 5 rupa → top 5 akcija
Detaljni worksheet i decision tree obično dajemo kroz gap analysis (da ne radite krive pretpostavke).
Je li korištenje ChatGPT-a automatski “AI Act problem”?
Ne nužno. Bitno je kako se koristi, je li integrirano u procese odlučivanja i koji je rizik/use-case.
Ako vendor kaže “mi smo compliant”, jesmo li i mi?
Ne automatski. Deployer ima svoje obveze u načinu uporabe i nadzora.
Što je najbrži dokaz da ste “na dobrom putu”?
AI inventar + role mapping + risk triage + osnovni evidence folder.
Za sva pitanja javite nam se putem poruke i pošalji upit s naslovom: “AI ACT SCOPE”.